Wat is Veilig Thuis?

Veilig Thuis is het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling. Een school die zich zorgen maakt over de thuissituatie van een leerling omdat zij kindermishandeling vermoedt kan advies vragen of een melding doen bij Veilig Thuis. Een school mag ook op verzoek van Veilig Thuis informatie verstrekken over een leerling.

Wat is kindermishandeling?

Kindermishandeling is elke vorm van mishandeling die voor een kind bedreigend of gewelddadig is. Voorbeelden van mishandeling zijn lichamelijk, psychisch of emotioneel geweld, verwaarlozing (fysiek of emotioneel) en seksueel misbruik. Ook als een kind getuige is van huiselijk geweld spreken we van kindermishandeling.

Welke wettelijke bepalingen zijn van toepassing?

Wet maatschappelijke ondersteuning 2015

Artikel 5.2.6 van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo) bepaalt dat een school informatie aan Veilig Thuis mag geven om de kindermishandeling te laten stoppen of een redelijk vermoeden van kindermishandeling te laten onderzoeken.

Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

De onderwijswetten WPO, WVO, WEC, WEB, en WHW bepalen dat scholen een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling moeten opstellen. In de meldcode staat welke stappen een school moet zetten als zij huiselijk geweld of kindermishandeling vermoedt of signaleert. In het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling staat uit welke elementen een meldcode in ieder geval bestaat. Vanaf 1 januari 2019 moeten scholen een afwegingskader toevoegen aan hun meldcode. Dit afwegingskader helpt bij het wegen van de vermoedens van kindermishandeling en bij de beslissing om al dan niet te melden bij Veilig Thuis.

De volgende stappen moeten in de meldcode zijn opgenomen:

Stap 1
Breng de signalen in kaart.

Stap 2
Overleg met een collega en raadpleeg eventueel (anoniem) Veilig Thuis.

Stap 3
Voer een gesprek met betrokkenen, meestal de ouder(s).

Stap 4
Maak een afweging met gebuik van het afwegingskader:

Heb ik op basis van stap 1 tot en met 3 een vermoeden van huiselijk geweld of kindermishandeling?
Heb ik een vermoeden van acute of structurele onveiligheid?

Stap 5
Neem twee beslissingen:

1. Is melden noodzakelijk?

Melden is noodzakelijk als er sprake is van:

  • acute onveiligheid​
  • structurele onveilighei​d​

In het afwegingskader van de meldcode staat beschreven wat onder acute en structurele onveiligheid verstaan wordt.

2. Is hulp verlenen of hulp organiseren (ook) mogelijk?

Hulp verlenen is mogelijk als:

  • De professional in staat is om effectieve/passende hulp te bieden of organiseren.
  • De betrokkenen meewerken aan de geboden of georganiseerde hulp.
  • De hulp leidt tot duurzame veiligheid.

Indien hulp verlenen op basis van deze punten niet mogelijk is, is melden bij Veilig Thuis noodzakelijk.

Mogelijkheden voor ouders die het niet eens zijn met een melding of informatieverstrekking aan Veilig Thuis

Ouders die een klacht hebben over een melding door de school aan Veilig Thuis of over de informatieverstrekking aan Veilig Thuis kunnen hierover een klacht indienen bij de klachtencommissie van de school. Welke klachtencommissie dat is staat in de schoolgids of op de website van de school. Veel scholen zijn aangesloten bij de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs (LKC) van Onderwijsgeschillen. De LKC oordeelt of de juiste procedure is gevolgd en of de school voldoende reden had om de informatie te verstrekken of een melding te doen. Bij de beoordeling van klachten over informatieverstrekking aan Veilig Thuis betrekt de LKC de meldcode van de school. De Commissie maakt in elke klacht een eigen afweging, waarin zij ook de omstandigheden van het individuele geval betrekt.

Hierna worden enkele belangrijke punten uit de adviezen van de LKC besproken.

Adviezen van de LKC over informatieverstrekking aan Veilig Thuis

  • Een school mag advies vragen of een melding doen bij Veilig Thuis als er zorgen zijn over de situatie of over het welzijn van een leerling. Het enkele feit dat een school een Veilig Thuis-melding doet is niet klachtwaardig, tenzij het vooraf al duidelijk is dat er geen sprake is van kindermishandeling. Een melding bij Veilig Thuis ziet erop dat er onafhankelijk onderzoek wordt gedaan naar de situatie. Of er al dan niet sprake is van kindermishandeling, is aan Veilig Thuis om te onderzoeken. 
    Als Veilig Thuis na onderzoek concludeert dat geen sprake is van kindermishandeling, wil dat niet zeggen dat de school de melding niet had mogen doen. Een melding kan ook gebaseerd zijn op vermoedens (109211, 109241, 108556108946, 107181).
  • De Commissie toetst een Veilig Thuis-melding terughoudend, omdat de melding valt binnen de vrije beleidsruimte van de school. De Commissie beoordeelt wel of een zorgmelding aan Veilig Thuis goed is onderbouwd en of de gevolgde procedure zorgvuldig is geweest.
    Voor een zorgvuldige procedure neemt de Commissie als uitgangspunt dat de vijf stappen in de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling zijn gevolgd (109472, 109524, 108862, 108722108338107994).

Redenen om een melding te doen

  • Uit het afwegingskader blijkt dat een hoog schoolverzuim een vorm van structurele onveiligheid is. Als een leerling veel verzuimt moet de school op zijn minst om advies vragen aan Veilig Thuis (109475).

  • Als ouders bezwaar willen maken tegen een toelaatbaarheidsverklaring (tlv), mag dit voor de school geen reden zijn om te dreigen met een melding bij Veilig Thuis (109093).

  • Het is voldoende reden om een melding te doen bij Veilig Thuis als het de school niet lukt om met de ouders in gesprek te komen over de noodzaak om externe hulpverlening in te schakelen (109574).
  • Bij twijfel over het doen van een melding is de school verplicht om een melding te doen (108721).

Communicatie met de ouders

  • Onder een zorgvuldige procedure valt ook de communicatie met de ouders (109548, 108338108946107427107832).
  • De school heeft in beginsel eerst een gesprek met de ouders, voordat zij besluit een melding te doen bij Veilig Thuis. Het gesprek speelt mee in de verdere afweging die de school maakt (108725).
    Als de veiligheid van het kind of van een ander in het geding is of er haast geboden is, kan hierop een uitzondering worden gemaakt (109270, 108556).
  • De school moet in het gesprek ook aangeven dat zij overweegt een melding te doen (108971, 108862). Het uitgangspunt is dat een ouder in de gelegenheid moet worden gesteld om te kunnen reageren op het voornemen van de school om een melding te doen. De school maakt in het contact met de ouder ook duidelijk op grond waarvan zij de melding wil doen (2021002311) en wat de inhoud van de melding is (109574).
  • De school mag gevraagd én ongevraagd informatie aan Veilig Thuis verstrekken. Hiervoor is geen toestemming van de ouders nodig (109548108555108780).

Deze themapagina is voor het laatst herzien in december 2021.