Wat is pesten?

Pesten kan in verschillende vormen plaatsvinden, bijvoorbeeld verbaal of fysiek. Steeds vaker wordt ook digitaal gepest, bijvoorbeeld door vervelende chatberichten naar iemand te sturen. Pesten is niet hetzelfde als plagen. Plagen is meestal spontaan en duurt minder lang dan pesten.

Wettelijke bepalingen over pesten

Sinds 1 augustus 2015 bestaat er een wettelijke zorgplicht voor sociale veiligheid op school. De komst van deze ‘anti-pestwet’ betekent in de praktijk dat scholen moeten zorgen voor:

  • een sociaal veiligheidsbeleid, dat pesten tegengaat en zorgt voor sociale, fysieke en mentale veiligheid van de leerlingen;
  • monitoring van de veiligheid van leerlingen;
  • een persoon die het beleid coördineert in het kader van het tegengaan van pesten;
  • een aanspreekpunt waar leerlingen en ouders terecht kunnen als het gaat om pesten.

Scholen kunnen gebruik maken van een anti-pestprogramma, maar dit is niet wettelijk verplicht.

Veiligheidsplan en pestprotocol

Sinds 1 januari 2006 moet elke school in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs een veiligheidsplan hebben. Dit is geregeld in de Arbowet en in de onderwijscao’s. Dit schoolveiligheidsplan ziet op de fysieke veiligheid maar ook op de sociale veiligheid. Een onderdeel van het veiligheidsplan kan een pestprotocol zijn. In het pestprotocol geeft de school aan hoe er met pesten moet worden omgegaan.

Rol van de medezeggenschapsraad (MR)

Het anti-pestbeleid valt onder het veiligheidsbeleid van de school. Dat beleid kan alleen worden vastgesteld met instemming van de MR. Dat staat in de Wet medezeggenschap op scholen (Wms). Verder heeft de MR als taak te waken voor discriminatie op welke grond ook. Pesten kan een vorm van discriminatie zijn.
Het veiligheidsbeleid van de school staat beschreven in de schoolgids. De ouder/leerlingengeleding van de MR heeft een instemmingsbevoegdheid met betrekking tot de vaststelling van de schoolgids.
De MR kan haar initiatiefrecht gebruiken om het anti-pestbeleid op de agenda te krijgen.

Mogelijkheden voor ouders

Als een kind gepest wordt kunnen ouders dit melden bij het aanspreekpunt voor pesten binnen de school. Zijn zij niet tevreden over de aanpak door de school, dan kunnen zij een klacht indienen bij de klachtencommissie van de school. Welke klachtencommissie dat is staat in de schoolgids of op de website van de school. Veel scholen zijn aangesloten bij de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs (LKC) van Onderwijsgeschillen. De LKC behandelt regelmatig klachten over pesten. De Commissie maakt in elke klacht een eigen afweging, waarin zij ook de omstandigheden van het individuele geval betrekt.
Hierna vindt u enkele belangrijke punten uit de adviezen van de LKC.

Adviezen van de LKC over pesten

Belangrijke lijnen uit de adviezen van de LKC:

  • Om te spreken van pesten moet er sprake zijn van structureel, moedwillig kwetsend gedrag, gericht tegen de leerling (109313108561108002107389).
  • Ook een medewerker van de school kan een klacht over pesten bij de werkgever indienen, bijvoorbeeld over een veilige werkomgeving, (109399, 109032, 107902).
  • Een klacht over pesten moet in principe binnen een jaar na de gebeurtenissen zijn ingediend (109399, 108620, 107435).
  • De school legt het anti-pestbeleid bij voorkeur vast in een pestprotocol, dat op een consequente en gestructureerde manier moet worden toegepast (108485108344108210).
  • Als de school het pest-protocol niet inzet, moet zij hierover communiceren met de ouders (108325).
  • De school heeft een inspanningsverplichting om pesten te voorkomen. Dit betekent niet direct dat als er ondanks het anti-pestbeleid toch sprake is van pesten, de school tekortgeschoten is in het bieden van veiligheid. Dat is wel zo als de school verwijtbaar heeft gehandeld door verkeerd of in zijn geheel niet op te treden tegen het pesten (108973108598, 108485108344, 107552).
  • De school moet de betrokken ouder(s) informeren over maatregelen die worden getroffen tegen het pesten (108002108210).
  • De LKC beoordeelt of de school klachten over pesten serieus heeft genomen (108873108598108485107713).

U vindt hier alle adviezen over pesten.

Deze themapagina is voor het laatst herzien in april 2021.