‘Neem de ander serieus. Ook als je wat hij zegt onzin vindt’

Intro

Als advocaat onderwijsrecht bij Jurion houdt mr. Dik Berkhout zich bezig met medezeggenschap en passend onderwijs. In vaak gewichtige zaken staat hij medezeggenschapsorganen en ouders bij. 'Het gaat over ernstig verstoorde verhoudingen, het aftreden van een directeur of zelfs het sluiten van een school bij medezeggenschap, en bij passend onderwijs heeft het vaak met de verwijdering van een leerling te maken.' Partijen kunnen dan kiezen voor toetsing door een onafhankelijke commissie van Onderwijsgeschillen. De advocaat licht een tipje van de toga op over de behandeling van dergelijke zaken.

Diepgaand

Berkhout waardeert het, dat door de tussenkomst van Onderwijsgeschillen iedereen een eerlijk en rechtvaardig proces krijgt. Zonder tussenkomst kan het namelijk voorkomen dat ouders of een schoolbestuur zaken niet volledig of correct naar voren brengen. 'Commissies kunnen grondig op de inhoud ingaan en alle feiten diepgaand toetsen. Daarbij is het waardevol dat hun uitspraken niet bindend zijn, want dat geeft ruimte om in het advies dieper op de inhoud in te gaan. Ze nemen alle relevante informatie in hun advies mee. Met die procedurele rechtvaardigheid voegt Onderwijsgeschillen iets toe aan de ontwikkeling van het recht.'

Aandacht

De advocaat licht het verschil toe met een gewone rechter die niet op alle onderwerpen deskundig kan zijn en dus minder de diepte in kan gaan. 'In de Geschillencommissie passend onderwijs zitten orthopedagogen, ontwikkelingspsychologen of andere deskundigen die ervaring hebben in het onderwijs, zoals een oud-schooldirecteur. Door die beoordelingsdeskundigheid stellen ze andere vragen en komen ze vaak tot een beter onderbouwd oordeel.' Zelf kreeg Berkhout ook eens van een commissievoorzitter het compliment dat hij betrokken en goed voorbereid was. Die persoonlijke aandacht ziet hij ook in de behandeling door de commissies terug. 'Ze nemen in het algemeen uitvoerig de tijd om een gesprek met alle betrokkenen te voeren. Als je de kans hebt gehad om je verhaal te doen en je begrepen voelt, dan voelt dat rechtvaardig. Zelfs als het oordeel niet in jouw voordeel uitvalt.'

Spannend

Berkhout noemt persoonlijke aandacht in één adem met klantvriendelijkheid. 'Cliënten krijgen bij Onderwijsgeschillen wel een nummer, maar worden niet als nummer behandeld. De organisatie is er zich bewust van, dat ouders niet voor hun plezier binnen komen wandelen. Dat het gewoon voor veel mensen ontzettend spannend is om voor drie commissieleden, twee mensen van het secretariaat en in veel gevallen ook twee advocaten te verschijnen. Alle medewerkers houden daar rekening mee. Gehoord en geholpen, ten voeten uit.'

Vertrouwen

Voor instanties in geschillenbeslechting ziet hij een belangrijke taak weggelegd: vertrouwen geven in de rechtsstaat. 'Onderwijs speelt een belangrijke rol in de samenleving. Vrijwel iedereen zit op school of heeft er ooit op gezeten. Voor sommige mensen met een afstand tot de samenleving is het zelfs een van de weinige instanties waar ze nog enig vertrouwen in hebben. Daarom is het cruciaal dat beslissingen die scholen nemen niet als willekeurig worden ervaren. Een betrokken, zorgvuldig en eerlijk proces is cruciaal. Een half uurtje extra luisteren betaalt zich uit in meer vertrouwen. Dat gaat verder dan de individuele zaak. Het creëert vertrouwen in het systeem, de rechtsstaat en de samenleving.'

Luisteren

Wat zouden anderen kunnen leren van al zijn zaken? 'Neem de ander serieus. Ook als je wat hij zegt onzin vindt. Wat in jouw ogen onzin is, kan voor de ander relevante informatie zijn. Als je iemand niet serieus neemt, dan geeft dat een enorme kans op een conflict. Iedereen moet zich gehoord en geholpen voelen. Dat geef ik ook mee in mijn cursus over passend onderwijs aan collega advocaten. Luister en wees oplossingsgericht, dan kom je sneller tot een oplossing.' Graag grijpt Berkhout de gelegenheid aan om begrip voor de besluitvorming van medezeggenschapsraden te vragen. 'Medezeggenschap vertraagt, hoor ik weleens. Medezeggenschapsraden bestaan uit vier, acht en soms zelfs twintig personen, met allemaal een eigen mening. Tot een besluit komen waar de meerderheid achterstaat, vergt soms meer werk. Medezeggenschap is een vorm van democratie. Net als in de Tweede Kamer kost een debat tijd. Als je die ruimte biedt, dan gaat het niet om vertraging van het proces, maar om verrijking van de oplossing.'