Advies Landelijke Klachtencommissie Onderwijs (LKC): school had met de vader in gesprek moeten gaan en een afweging moeten maken of melding bij Veilig Thuis noodzakelijk was

Op 29 augustus 2024 bracht de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs (LKC) een advies uit over een zorgmelding over twee leerlingen bij Veilig Thuis. De vader is het niet eens met deze melding en dient een klacht in bij de Commissie. Daarnaast klaagt hij erover dat de middelbare school zonder zijn toestemming bij de basisschool informatie heeft ingewonnen over de thuissituatie van zijn kinderen.

Wat was de situatie?

Klager is de vader van twee leerlingen van de school. Zijn dochter zit in 6 vwo en zijn zoon in de brugklas. Er is sprake van een complexe scheiding tussen de vader en de moeder.
De school heeft signalen gekregen van de leerlingen dat zij zich onprettig voelen bij de huidige partner van de vader. Ook heeft de school e-mailberichten gekregen van de moeder, waarin zij haar zorgen beschrijft en zich negatief uitlaat over de thuissituatie bij de vader. De school heeft vervolgens bij de basisschool informatie opgevraagd over het welzijn van de zoon. Daarbij heeft de school ook gevraagd naar de thuissituatie bij de vader. Ook heeft de school advies ingewonnen bij Veilig Thuis.
De vader vindt dat de school zonder zorgvuldige afweging en onterecht de zienswijze van zijn ex-vrouw heeft gevolgd. De school heeft op 6 december 2022 de zorgen aangekaart bij de vader, in het bijzijn van zijn ex-vrouw en zijn kinderen. Een dag later heeft de school een zorgmelding gedaan bij Veilig Thuis.

Beoordeling door de Commissie

De Commissie verklaart de klacht gegrond. Hieronder wordt uitgelegd waarom.

Gesprek over de zorgen

Een school is verplicht de vijf stappen uit Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling te doorlopen, als zij overweegt een zorgmelding te doen. Stap 3 van deze code is het voeren van een gesprek met de ouders over de zorgen en over het voornemen om een melding bij Veilig Thuis te doen. Zo’n gesprek is bedoeld om de visie van de ouders te vernemen en kan eventuele onjuistheden corrigeren of misverstanden wegnemen.
Als bij een complexe scheiding zorgen zijn over een leerling, moet een school zich neutraal opstellen en goed oog houden voor hoor- en wederhoor van beide ouders. Daarbij past dat beide ouders in principe op dezelfde manier worden uitgenodigd en voorbereid op een gesprek waarin de zorgen worden besproken. De school heeft in dit geval een gezamenlijk gesprek gevoerd met de vader en de moeder, waar de kinderen bij waren. De school had de vader vooraf niet verteld dat zij zorgen had over de thuissituatie bij de vader en dat het gesprek daarover zou gaan. Ook wist de vader niet dat de kinderen bij het gesprek aanwezig zouden zijn. De school had de vader alleen laten weten dat er zorgen waren over het welbevinden van zijn zoon, in de zin van leren en plannen. Dit heeft ertoe geleid dat de vader is geconfronteerd met een gesprek over een zorgmelding waarbij, voor hem onverwachts, zijn kinderen aanwezig waren. Hij heeft daardoor zijn visie over de zorgen niet open kunnen bespreken.
De moeder heeft daarentegen wel contact gehad met de school over zorgen en de thuissituatie bij de vader. De moeder wist dat het gesprek hierover zou gaan en dat ook de kinderen aanwezig zouden zijn bij het gesprek.

De Commissie is van oordeel dat de school het gesprek van 6 december 2022 niet op een evenwichtige en gelijkwaardige manier met beide ouders heeft afgestemd. Verder ligt het volgens de Commissie voor de hand dat de school de zorgen over de thuissituatie bij de vader in eerste instantie met de vader bespreekt en niet in aanwezigheid van de moeder en de kinderen. Juist om te voorkomen dat in een complexe scheiding escalatie wordt aangewakkerd. Verder dient een school aandacht te hebben voor de leerlingen en zich in te spannen om een loyaliteitsconflict te voorkomen. De school heeft niet onderbouwd op welke manier zij, in de context van een moeilijke scheidingssituatie, tot de afweging is gekomen dat een gezamenlijk gesprek in aanwezigheid van de kinderen wenselijk zou zijn.

Afweging maken of melden noodzakelijk is

Stap 4 van de Meldcode houdt in dat de school een afweging maakt of een zorgmelding noodzakelijk is. Volgens de Commissie heeft de school onvoldoende onderbouwd op welke manier zij deze afweging heeft gemaakt.
Om een melding bij Veilig Thuis te doen hoeft de school geen feitelijk onderzoek te doen, maar dient zij wel de verkregen signalen op waarde te schatten. Tijdens het gesprek op 6 december 2022 heeft de school, vanwege de setting, niet alle informatie kunnen verzamelen die nodig was om een zorgvuldige inschatting te kunnen maken van de aard en de ernst van de situatie. Daardoor kon zij geen goede afweging maken of melden echt noodzakelijk was. Daarvoor was wederhoor van de vader nodig, in een gesprek waarop hij zich had kunnen voorbereiden en waarin hij vrijelijk kon spreken.

Neutrale opstelling van de school en de zorgmelding

De Commissie vindt de zorgmelding onvoldoende eigenstandig opgesteld. De Commissie heeft vastgesteld dat passages uit de e-mailberichten van de ex-partner van klager zijn terug te lezen in de daadwerkelijk zorgmelding. Ook heeft de school in de melding als oplossing aangedragen dat de leerlingen in een ander gezin dan dat van klager kunnen worden geplaatst. Het adviseren over kinderbeschermingsmaatregelen is voorbehouden aan de Raad voor de Kinderbescherming en de oplegging daarvan aan de kinderrechter. De Commissie is van oordeel dat een school zich hierover niet dient uit te spreken, mede om haar neutraliteit te waarborgen.

Informatie opvragen bij de basisschool

De middelbare school heeft de vader niet om toestemming gevraagd om bij de basisschool van zijn zoon informatie op te vragen over de thuissituatie bij de vader. Hij heeft dus ook geen toestemming gegeven. Dit is niet in overeenstemming met de privacywetgeving. Ook op dit onderdeel verklaart de Commissie de klacht gegrond.