Openbaar onderwijs en zorgplicht

Op 5 november 2024 bracht de Geschillencommissie passend onderwijs (GPO) een advies uit over toelating tot en verwijdering van het openbaar onderwijs. Daarnaast ging het advies over de verplichting voor ouders om relevante informatie over hun kind te verstrekken aan de school.

Wat was de situatie?

Een leerling volgt onderwijs op een reguliere basisschool. Hij komt thuis te zitten. Het samenwerkings­verband bemiddelt en de ouders melden hun zoon uiteindelijk aan bij een andere school. Dit is een reguliere basisschool voor openbaar onderwijs. Deze school mag van de ouders alleen het ontwikkelingsperspectief (opp) van de leerling  inzien. Meer informatie krijgt zij niet van de ouders. De school voelt zich in deze situatie met de rug tegen de muur staan, maar besluit om de leerling met ingang van het nieuwe schooljaar toch toe te laten. Al snel vertoont de leerling ernstige gedragsproblemen en gaat het mis op de nieuwe school. Binnen een jaar volgt een verwijderingsbesluit, met verwijzing naar speciaal onderwijs (so).

Beoordeling door de Commissie

Een verwijderingsbesluit kan redelijk zijn, als ouders weigeren mee te werken aan onderzoek of weigeren informatie te verstrekken en de school mede daardoor niet kan voldoen aan de ondersteuningsbehoefte van de leerling. Van zo’n situatie is in dit geschil sprake. Het probleem is al ontstaan bij de aanmelding en toelating van de leerling. Hij is toegelaten zonder dat de school van de ouders toestemming kreeg om met de vorige school contact op te nemen voor het opvragen van relevante leer- en ondersteuningsgegevens.

De Commissie vindt dat de school hier niet zo in mee had hoeven gaan. De school mocht immers wel het opp van de leerling bestuderen. Uit het opp blijkt duidelijk dat bij de leerling sprake was van een extra ondersteuningsbehoefte op het vlak van leerstrategieën, emotieregulatie en omgang met medeleerlingen. Ook zat de leerling al langere tijd thuis. Daarnaast wensen zijn ouders voor hem een-op-een-begeleiding in de vorm van een shadow. Maar de school kan die faciliteit niet bieden of aanvragen, mede omdat de ouders het daartoe vereiste onderzoek weigeren.

Openbaar onderwijs en zorgplicht

Een school voor openbaar onderwijs is toegankelijk voor alle kinderen zonder onderscheid van godsdienst of levensbeschouwing. Dat neemt niet weg dat de school moet beoordelen of zij, gezien het eigen ondersteuningsprofiel, in staat is om de leerling passend te begeleiden. De school mag daarom de ouders om informatie vragen, die verband houdt met de ondersteuningsbehoefte van de leerling. Als de school - ook die voor openbaar onderwijs - na gedegen onderzoek concludeert dat zij de leerling niet passend kan begeleiden, zal zij invulling dienen te geven aan de zorgplicht. Dat wil zeggen dat zij een andere passende school voor de leerling moet vinden. Zij kan in dat kader ook een toelaatbaarheidsverklaring (tlv) voor speciaal onderwijs bij het samenwerkingsverband aanvragen.

Gezien de ernstige gedragsproblematiek van de leerling en het ontbreken van toestemming van zijn ouders om daarnaar onderzoek te doen, is de school overgegaan tot de aanvraag van een tlv-so. Het samenwerkingsverband heeft deze tlv-so toegekend. Dat betekent dat de ondersteuningsbehoefte van de leerling past bij speciaal onderwijs.
Het is dan ook een begrijpelijke vervolgstap geweest, om een school in cluster 4 te vragen of deze de leerling passend onderwijs kan bieden. Deze school, die valt onder hetzelfde schoolbestuur, biedt de mogelijkheid van traumasensitief onderwijs. De Commissie vindt dat de leerling er nu niet bij gebaat is om het onderwijs in het regulier onderwijs voort te zetten. Dit vanwege de inmiddels langdurige vertraging in het doorlopend onderwijsproces van deze leerling, op zijn inmiddels tweede school voor regulier basisonderwijs, in combinatie met zijn gedragsproblemen en toelaatbaarheid tot cluster-4-onderwijs. De gevonden school is volgens de Commissie voldoende passend voor de leerling.