Thema: Verwijdering leerling van school
Deze themapagina gaat over de verwijdering van een leerling van school. Een beslissing om een leerling te verwijderen is een ingrijpende beslissing. Als ouders het niet eens zijn met de verwijdering van hun kind, kunnen zij daarover een geschil voorleggen aan de Geschillencommissie passend onderwijs (GPO). In sommige gevallen kunnen zij ook een klacht indienen bij de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs (LKC).
Op deze themapagina leest u meer over de wettelijke regels over verwijdering in het basisonderwijs, het voortgezet en het (voortgezet) speciaal onderwijs. Daarnaast vindt u informatie over de procedure bij de GPO en de LKC en over de uitspraken van deze commissies.
Algemene informatie
Er is sprake van definitieve verwijdering wanneer de school de leerling niet langer ingeschreven wil hebben. De verwijdering kan verschillende redenen hebben, bijvoorbeeld:
- wangedrag van de leerling, waardoor de orde, rust en veiligheid op school in gevaar komt;
- wangedrag van de ouders;
- de school kan niet voldoen aan de ondersteuningsbehoefte van de leerling en is niet (langer) in staat om de leerling de juiste ondersteuning te geven.
Wangedrag
Verwijdering wegens wangedrag is een 'ordemaatregel'. Het schoolbestuur kan zelf beslissen of en welke ordemaatregel wordt opgelegd. De school moet wel zorgvuldig handelen en de juiste procedures volgen.
Geen ondersteuning aan de leerling kunnen bieden
Als de reden voor verwijdering is dat de school niet de ondersteuning kan bieden die de leerling nodig heeft, moet de school in elk geval onderzocht hebben wat de ondersteuningsbehoefte van de leerling is en of de school daar zelf aan kan voldoen. De mogelijkheden tot ondersteuning van de school staan beschreven in de schoolgids. Kan de school de benodigde ondersteuning zelf niet bieden, dan moet zij een andere passende onderwijsplek voor de leerling vinden. Dit wordt de zorgplicht genoemd.
Andere redenen voor verwijdering
Een reden kan ook zijn dat de leerling handelt in strijd met de grondslag van de school.
Voor de verwijderingsprocedure gelden strikte wettelijke eisen, die per onderwijssector verschillen. Het maakt ook verschil of het gaat om openbaar of bijzonder onderwijs. In het openbaar onderwijs is bij een verwijderingsbesluit naast de onderwijswetgeving ook de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van toepassing.
In alle gevallen geldt het volgende:
- De beslissing tot verwijdering wordt in beginsel genomen door het schoolbestuur.
- Het schoolbestuur deelt de beslissing over de verwijdering schriftelijk mee aan de ouders, met de redenen erbij vermeld.
- In deze schriftelijke mededeling staat ook hoe tegen de beslissing bezwaar kan worden gemaakt.
- Een leerling kan voorafgaand aan een verwijdering voor ten hoogste één week geschorst worden. Als een school voor voortgezet onderwijs van plan is een leerling te verwijderen, dan moet zij eerst overleg voeren met de onderwijsinspectie. Gedurende dat overleg, kan de school de leerling schorsen. Deze schorsing kan in dat geval langer duren dan één week.
- Voordat wordt besloten tot verwijdering heeft de school er voor gezorgd dat een andere school bereid is de leerling toe te laten.
Daarnaast zijn er ook nog aanvullende bepalingen per onderwijssector.
Ouders kunnen binnen zes weken schriftelijk bezwaar maken bij het schoolbestuur tegen het verwijderingsbesluit of tegen de schriftelijke mededeling van de school dat zij van plan is de leerling te verwijderen. Het schoolbestuur moet binnen vier weken beslissen op dat bezwaar. Als ouders naast het bezwaar ook een geschil hebben voorgelegd aan de Geschillencommissie passend onderwijs, neemt het schoolbestuur pas een beslissing op bezwaar nadat de Commissie een oordeel heeft uitgesproken.
Daarnaast zijn er ook nog aanvullende bepalingen per onderwijssector.
De belangrijkst bepalingen over de verwijdering van een leerling staan in de onderwijswetten en in de Algemene wet bestuursrecht. Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste artikelen.
Wet op het primair onderwijs (WPO)
- Artikel 40. Toelating en verwijdering van leerlingen
- Artikel 43. Tijdelijke geschillencommissie toelating en verwijdering
- Artikel 63. Beslissingen bijzonder onderwijs inzake toelating en verwijdering en bezwaarprocedure
Wet op de expertisecentra (WEC)
- Artikel 40. Toelating en verwijdering leerlingen
- Artikel 45. Tijdelijke geschillencommissie toelating en verwijdering
- Artikel 61. Beslissingen bijzonder onderwijs inzake toelating en verwijdering en bezwaarprocedure
Wet op het voortgezet onderwijs 2020 (WVO 2020)
- Artikel 8.7 Maximumleeftijd voor volgen praktijkonderwijs
- Artikel 8.12 Inschrijving en uitschrijving
- Artikel 8.15 Verwijdering
- Artikel 8.16 Voorwaardelijke bevordering
- Artikel 8.21 Melding verwijdering niet-leerplichtigen
- Artikel 12.34 Tijdelijke geschillencommissie toelating en verwijdering
Uitvoeringsbesluit WVO 2020
Algemene wet bestuursrecht (Awb) (Openbaar onderwijs)
Artikel 1:3
- Onder besluit wordt verstaan: een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling.
Artikel 3:45
- Indien tegen een besluit bezwaar kan worden gemaakt of beroep kan worden ingesteld, wordt daarvan bij de bekendmaking en bij de mededeling van het besluit melding gemaakt.
- Hierbij wordt vermeld door wie, binnen welke termijn en bij welk orgaan bezwaar kan worden gemaakt of beroep kan worden ingesteld.
Artikel 3:47
- De motivering wordt vermeld bij de bekendmaking van het besluit.
- Daarbij wordt zo mogelijk vermeld krachtens welk wettelijk voorschrift het besluit wordt genomen.
Artikel 4:8
- Voordat een bestuursorgaan een beschikking geeft waartegen een belanghebbende die de beschikking niet heeft aangevraagd naar verwachting bedenkingen zal hebben, stelt het die belanghebbende in de gelegenheid zijn zienswijze naar voren te brengen indien:
a. de beschikking zou steunen op gegevens over feiten en belangen die de belanghebbende betreffen, en
b. die gegevens niet door de belanghebbende zelf ter zake zijn verstrekt. - Het eerste lid geldt niet indien de belanghebbende niet heeft voldaan aan een wettelijke verplichting gegevens te verstrekken.
Artikel 6:7
- De termijn voor het indienen van een bezwaar- of beroepschrift bedraagt zes weken.
Artikel 7:2
- Voordat een bestuursorgaan op het bezwaar beslist, stelt het belanghebbenden in de gelegenheid te worden gehoord.
Artikel 7:4
- Tot tien dagen voor het horen kunnen belanghebbenden nadere stukken indienen.
- Het bestuursorgaan legt het bezwaarschrift en alle verder op de zaak betrekking hebbende stukken voorafgaand aan het horen gedurende ten minste een week voor belanghebbenden ter inzage.
Artikel 7:12
- De beslissing op het bezwaar dient te berusten op een deugdelijke motivering, die bij de bekendmaking van de beslissing wordt vermeld.
Geschillen bij de Geschillencommissie passend onderwijs (GPO)
Ouders kunnen een geschil over de verwijdering van hun kind voorleggen aan de Geschillencommissie passend onderwijs (GPO). Er hoeft nog geen sprake te zijn van een verwijderingsbeslissing. Het kan ook een geschil zijn omdat de school de leerling niet meer toelaat, omdat de school niet meer weet hoe ze moet handelen. De GPO is ondergebracht bij Onderwijsgeschillen. De Commissie is zo samengesteld dat zij beschikt over (ortho)pedagogische, psychologische, onderwijskundige, maatschappelijke, bestuurlijke, juridische en medische deskundigheid.
Het geschil moet worden voorgelegd binnen zes weken na de (voorgenomen) verwijderingsbeslissing, of nadat duidelijk werd dat de leerling niet meer welkom is. Als daarnaast bezwaar is gemaakt bij het schoolbestuur, dan moet het schoolbestuur wachten met zijn beslissing, tot het schoolbestuur het oordeel van de GPO heeft ontvangen. De GPO geeft binnen 10 weken een oordeel over het geschil.
De GPO brengt een advies uit dat niet bindend is voor het schoolbestuur. Maar het advies weegt wel zwaar. Het bestuur moet schriftelijk aan de ouders en aan de GPO meedelen wat er met het oordeel wordt gedaan. Als het advies van de GPO niet wordt gevolgd, moet daarbij de reden worden vermeld.
De GPO is laagdrempelig: partijen zijn niet verplicht om een advocaat in te schakelen. Het starten van een procedure is kosteloos.
De GPO toetst of de verwijderingsprocedure op de juiste manier gevolgd is. Ook toetst de Commissie inhoudelijk of er voldoende grond is voor de verwijdering.
Enkele belangrijke lijnen van de GPO in de adviezen over verwijdering:
Ondersteuningsbehoefte van de leerling en ondersteuningsmogelijkheden van de school
- Een leerling met een extra ondersteuningsbehoefte kan pas verwijderd worden als voldoende onderzoek is gedaan naar die ondersteuningsbehoefte van de leerling en de ondersteuningsmogelijkheden van de school (41647, 40264, 35839, 28777, 12376, 7756, 7690, 109004, 108597, 108448, 108128).
- Een verwijdering kan redelijk zijn als ouders weigeren om mee te werken aan onderzoek of om informatie te verstrekken en de school mede daardoor niet kan voldoen aan de ondersteuningsbehoefte van de leerling (2773, 109641, 109512, 108737, 108518, 108077, 107983, 107839).
- Alle begeleidingsmogelijkheden moeten zijn onderzocht en benut (34684, 7756, 108448, 108097). De GPO beoordeelt of de grens wat van een school en van de begeleidingsmogelijkheden verwacht mag worden, is bereikt (37960, 11419, 109454, 109380).
- Er moet een actueel, onafhankelijk, deskundig gevalideerd beeld over de onderwijs(on)mogelijkheden van de leerling zijn, voordat een (v)so-school een verwijderingsbeslissing neemt, omdat de leerling niet meer leerbaar is (53198, 52375).
Bij een verwijdering van het speciaal onderwijs, waarbij geen uitvoering meer wordt gegeven aan de zorgplicht en de zorgplicht ook niet wordt overgedragen aan een andere school, moet goed onderbouwd worden dat voortzetten van het onderwijs aan de leerling leidt tot een onhoudbare situatie voor de school. Ook moet een verifieerbare weergave van de zienswijze van de afdeling Leerplicht en die van de Inspecteur Speciaal Onderwijs beschikbaar zijn voor de beoordeling van de redelijkheid van de verwijderingsbeslissing (63791, 56168, 57819).
Belangenafweging
- De GPO beoordeelt of een school een belangenafweging heeft gemaakt en de belangen van de leerling heeft betrokken bij haar afweging voordat zij een verwijderingsbeslissing neemt (66563, 47752, 45377, 43828, 43172, 40955, 32144, 26765, 24620, 22639, 10066, 109427, 108702).
Had school een minder ingrijpende maatregel kunnen nemen?
- De Commissie beoordeelt of het verwijderingsbesluit evenredig is. Dit betekent dat de Commissie kijkt of het besluit geschikt is om het doel te bereiken, of het besluit noodzakelijk is en of met een minder vergaande maatregel kan worden volstaan (66563, 45607, 42671, 40955, 22639).
Veiligheid op school
- Een verwijdering kan redelijk zijn als door het gedrag van de leerling onrust en onveiligheid op school is ontstaan (67124, 49347, 45377, 43172, 40195, 38183, 29602, 26765, 17689, 109056, 107961, 107359). Het hoort tot de beoordelingsbevoegdheid van de school om de ernst en impact van een incident vast te stellen en te bepalen of de maatregel van verwijdering wordt opgelegd (3433, 109668, 109579, 109090).
- Een verwijdering kan redelijk zijn als de school door het gedrag van de ouders de veiligheid op school niet kan garanderen (66827, 40989, 37489, 33562, 27721, 108954). Maar een school kan pas tot verwijdering beslissen vanwege het gedrag van een ouder, als er geen redelijke alternatieven meer zijn (3037, 109015).
De verwijderingsprocedure
- De formele verwijderingsprocedure moet worden gevolgd (71381, 36005, 22639, 29570, 38050).
- Als de school een leerling niet meer toelaat, kan dit gezien worden als een verwijdering, ook al is er geen verwijderingsbesluit genomen (44990, 36994, 25114, 24620, 331, 109694, 109639, 109595, 109014, 108250, 108097, 107487).
- Tijdelijke plaatsing op een bovenschoolse voorziening, terwijl de leerling blijft ingeschreven op de school, is niet aan te merken als verwijdering (108426, 108282, 107774).
- De verwijdering moet goed onderbouwd zijn (108700, 44485, 32407) en de reden moet in het verwijderingsbesluit vermeld staan (108681, 107059).
- Aan een beslissing tot verwijdering van een leerling met een extra ondersteuningsbehoefte moet een ontwikkelingsperspectief ten grondslag liggen (45706, 12376, 7690, 109595, 109050, 108252, 108056).
- Bij verwijdering dienen de interne, door school en bestuur vastgestelde regels te zijn nageleefd, bijvoorbeeld de overgangsregels of regels over drugsgebruik of over het gebruik van telefoons en social media (53495, 36532, 5347, 109579, 109428, 108751, 108926).
- De ouders en in het voortgezet onderwijs ook de leerling moeten gehoord zijn voordat tot verwijdering wordt overgegaan (109219, 108466, 107041).
- Binnen het primair onderwijs is een schorsing gedurende een verwijderingsperiode wettelijk niet toegestaan. Een schorsing mag daar niet langer dan één week duren. (50478, 44990).
Andere passende onderwijsplek
- Er moet een andere passende onderwijsplek zijn gevonden voordat de school de leerling verwijdert. De school dient hierbij de regie te hebben (38050, 37753, 109219, 108985).
- Een school moet regie voeren om invulling te geven aan de zorgplicht om tot een passende onderwijsplek voor de leerling te komen (71381, 65375, 52111, 36005, 22639, 109249, 109324, 109102, 108906).
U vindt hier alle adviezen van de GPO over verwijdering.
Klachten bij de Klachtencommissie (LKC)
De GPO behandelt geschillen over de verwijdering van leerlingen. Als de verwijdering te lang is geleden, de leerling op een andere school staat ingeschreven of ouders hun kind niet meer op de school van verwijdering terug willen, dan behandelt de GPO deze geschillen vaak niet. Dan kunnen ouders over de verwijdering een klacht indienen bij de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs (LKC), of als ze een klacht hebben over de gang van zaken rond de verwijdering. De school moet dan wel zijn aangesloten bij de LKC. In de schoolgids of op de website van de school staat bij welke klachtencommissie de school is aangesloten.
Soms is niet vooraf duidelijk of de LKC of de GPO de klacht of het geschil het beste kan behandelen. Als de klacht is ingediend bij de LKC, kijkt het secretariaat van Onderwijsgeschillen altijd of het een geschil is dat beter aan de GPO kan worden voorgelegd.
De LKC brengt een advies uit aan het schoolbestuur, met daarin een oordeel over de gegrondheid van de klacht. De Commissie maakt in elke klacht een eigen afweging, waarin zij ook de omstandigheden van het individuele geval betrekt. De Commissie kan ook aanbevelingen doen. Het bestuur moet binnen vier weken aan de Commissie en aan de ouders meedelen of het het oordeel van de klachtencommissie deelt en of het maatregelen gaat nemen.
De LKC heeft veel adviezen uitgebracht die (mede) gaan over een verwijdering van een leerling.
Enkele lijnen in de adviezen van de LKC:
- De maatregel van verwijdering moet proportioneel zijn (106612).
- De school mag een leerling pas verwijderen als blijkt dat een minder verstrekkende maatregel niet werkt (106557).
- De school kan een leerling verwijderen, als zij niet het onderwijs kan bieden dat de leerling nodig heeft en de ondersteuningsbehoefte van de leerling voldoende is onderzocht (36070).
- De school moet de eigen procedureregels over verwijdering in acht nemen (105988).
- De ouders van een leerling moeten in de gelegenheid gesteld zijn om gehoord te worden voordat een besluit tot verwijdering kan volgen 108862.
- De mededeling dat de leerling niet meer welkom is op school is feitelijk een verwijderingsbeslissing (107759, 106564).
- Zolang de leerling is ingeschreven, is de school verantwoordelijk voor het onderwijsaanbod. Het niet meer toelaten op school ontheft de school niet van deze verplichting (106342). Dat geldt ook bij een schorsing in verband met een voornemen tot verwijdering (106247).
- De reden waarom tot verwijdering wordt overgegaan moet blijken uit verwijderingsbesluit (107058).
- Het feit dat een ouder een klacht over de school wil indienen, mag geen aanleiding zijn voor verwijdering (107299).
U vindt hier alle adviezen van de LKC over verwijdering.
Deze themapagina is voor het laatst herzien in september 2024.
Vond u deze informatie nuttig?
Let op, invullen van dit formulier is anoniem. Wij kunnen geen reactie geven.
Heeft u een vraag? Maak dan gebruik van het contactformulier