Nieuws
Onderzoeksrapport naar het klachtenstelsel in het po en vo
Het eindrapport “Klachtenstelsel po en vo, Nader onderzoek 2022” is verschenen. Dit onderzoek is uitgevoerd door Regioplan in opdracht van OCW en onlangs door Minister Wiersma aan de Tweede Kamer verzonden als bijlage bij de brief “Ontwikkelingen meldpunt sociale veiligheid”.
Heldere route en bekwame vertrouwenspersonen
Stichting Onderwijsgeschillen heeft er waardering voor dat het onderzoek het hele traject van klachtbehandeling – van vertrouwenspersoon binnen de school tot landelijke Commissie – inzichtelijk maakt en de aandachtspunten daarin bloot legt. Wij steunen de door de onderzoekers aanbevolen professionalisering van de vertrouwenspersonen en het streven naar één heldere route voor ouders en medewerkers als zij een klacht hebben.
Klagen heeft wel zin!
Het rapport geeft aan dat slechts in 5% van de zaken de ouder volledig gelijk krijgt. Maar de inhoudelijke adviezen van de Landelijke Klachtencommissie Onderwijs (LKC) laten zien dat ouders wel vaak deels in het gelijk zijn gesteld. In de afgelopen jaren is in 35 tot 40% van de adviezen de ouder (deels) in het gelijk gesteld. Doordat in één zaak vaak meerdere klachten naar voren worden gebracht, adviseert de LKC per klacht of deze al dan niet gegrond is en leidt dit tot een gedeeltelijk gegrond advies. Een klacht bij de LKC is dus zeker niet bij voorbaat kansloos!
Voorbeelden van een ''gedeeltelijk'' gegrond advies
Een school mag een leerling alleen vastpakken als er noodzaak is om de veiligheid in de school te waarborgen. Klacht over klachtbehandeling ongegrond.
Situatie
Een leerling uit groep 7 is bij de arm gepakt door een invalleerkracht. De moeder van de leerling en de school verschillen van mening over de aanleiding van het vastpakken. Ook verschillen zij van mening over de hardhandigheid van het vastpakken en het effect daarvan op de leerling. Volgens de school heeft de leerling er geen blijk van gegeven pijn te hebben ervaren. Volgens de moeder is de leerling stevig geknepen en is het een traumatische ervaring geweest voor haar dochter. De moeder vindt verder dat de school haar klacht over het voorval niet goed heeft behandeld. De directeur van de school heeft geen gezamenlijk gesprek voorgesteld om te praten over het voorval en dat had wel gemoeten.
Advies van de Commissie
De klacht over het vastpakken is deels gegrond. De klacht over de klachtbehandeling is ongegrond.
Toelichting
Het vastpakken van een leerling is alleen toegestaan wanneer er sprake is van een onveilige situatie voor medeleerlingen, personeel van de school of de leerling zelf. Dit heeft de school niet aangetoond en daardoor was er geen noodzaak om de leerling bij de arm vast te pakken. Het is onhandig geweest van de directeur van de school dat hij niet direct een gezamenlijk gesprek heeft gepland over het voorval met moeder, de leerling en de invalleerkracht. Van een onzorgvuldige klachtbehandeling is echter geen sprake. De moeder heeft later gelegenheid gekregen om in gesprek te gaan met de school en het bestuur over het voorval en is door het bestuur gewezen op bijstand van een interne of externe vertrouwenspersoon
De schorsing heeft langer dan de wettelijke toegestane termijn geduurd.
Situatie
De leerling doubleert in groep 1 en krijgt dan extra ondersteuning. Deze ondersteuning vervalt omdat er geen budget meer is. Na een incident in september 2020 komt de leerling thuis te zitten en school vraagt voor de leerling een toelaatbaarheidsverklaring speciaal onderwijs (tlv-so) aan. In december vertrekt de leerling naar een andere basisschool.
Advies van de Commissie
De klacht voor zover gericht tegen de begeleiding en ondersteuning van de leerling is ongegrond. Voor het overige is de klacht gegrond.
Toelichting
De ondersteuning en begeleiding van de leerling is voldoende ter hand genomen en school heeft meer gedaan dan in het schoolondersteuningsprofiel is opgenomen. Verweerder heeft toegegeven dat de aanvraag van de tlv niet juist is gegaan. De incidenten die aanleiding gaven tot de schorsing waren zodanig dat de veiligheid op school in het geding kwam. Daarom heeft de school tot de schorsing mogen besluiten. De schorsing is, onbevoegd, door de directeur opgelegd. Daarbij heeft de schorsing langer geduurd dan wettelijk is toegestaan. In de omstandigheden van het geval was de langere duur niet onbegrijpelijk, maar school heeft verzuimd de onderwijskundige begeleiding van de leerling tijdens de schorsing vorm te geven.
De school had gezien de eigen leerlijn en de thuisproblematiek van de leerling een opp moeten opstellen.
Situatie
Een leerling wordt tijdens de gymles gefixeerd. De moeder van de leerling klaagt hierover. Zij meent dat het fixeren onnodig en buitenproportioneel was. Daarnaast klaagt de moeder erover dat de school vooringenomen was, toen zij besloot de leerling vanwege het incident te schorsen. Verder stelt de moeder dat de melding die de school bij Veilig Thuis heeft gedaan, in strijd is met de meldcode. Ook klaagt de moeder erover dat de school de leerling niet adequaat heeft begeleid en heeft verzuimd om voor hem een ontwikkelingsperspectief (opp) op te stellen.
Advies van de Commissie
De klacht over het fysiek ingrijpen en de schorsing is ongegrond.
De klacht over de Veilig Thuis-melding is gegrond. De klacht over de begeleiding is gegrond voor zover het het ontbreken van het ontwikkelingsperspectief betreft.
Toelichting
De leerling startte uit het niets met schoppen en slaan van en het aan de haren trekken bij de leerkracht. Hij is daarna door de leerkracht tegen zichzelf in bescherming genomen, vastgehouden en op de grond gelegd. Dat is proportioneel geweest en veilig gebeurd. De schorsing diende mede voor onderzoek naar een mogelijke andere school voor de leerling. Daarvoor is een schorsing toegestaan. De school heeft moeder onvolledig geïnformeerd over de Veilig Thuis-melding. Op dat punt is de klacht gegrond. De school heeft de leerling op onderwijskundig, sociaal-emotioneel en motorisch-therapeutisch vlak adequate ondersteuning geboden. Voor de leerling golden echter eigen leerlijnen. Ook was bij hem sprake van een complexe thuissituatie. Daarom is er ten onrechte voor hem geen ontwikkelingsperspectief opgesteld.
Situatie
Een leerling wisselt eind groep 7 van school. Haar ouders delen de nieuwe school in november mee dat het met hun dochter niet goed gaat. In januari daarna, blijkt dat een medeleerling de dochter op het spoor zette van chatrooms. De school komt erachter dat er sprake is van brede, vergelijkbare problematiek in beide groepen 8. De ouders van de leerling dienen een klacht in, dat de aanpak van de school niet heeft gewerkt.
Advies van de Commissie
De klacht over de aanpak van de problematiek is gegrond. De klacht over het functioneren van de directeur is ongegrond.
Toelichting
Er was sprake van ernstige omstandigheden bij de dochter en van een internet-gerelateerde, vergelijkbare brede problematiek in de groepen 8. Daarom had het schoolbestuur en de bovenschoolse directie ingeschakeld moeten worden. De afweging om materiedeskundigen in te schakelen is niet gemaakt. De afwezigheid van een materiedeskundige en een planmatige aanpak heeft ertoe geleid dat bij genomen stappen onvoldoende is geredeneerd vanuit het belang van de ouders, hun dochter en de medeleerlingen van groep 8. Daarbij had de tweede melding bij Veilig Thuis voorkomen kunnen worden. De privacy was in de door de school gekozen aanpak onvoldoende gewaarborgd.
De algemene klacht tegen de directeur is onvoldoende feitelijk gemaakt. Hij heeft zich overeenkomstig de wens van de ouders, wat hen betreft op de achtergrond gehouden.
De school had het plein- en toegangsverbod beter moeten onderbouwen.
Situatie
Een leerling uit groep 7 loopt tijdens de tussenschoolse opvang samen met een vriendje weg van school. Medewerkers van de school hebben de leerlingen wel gezocht, maar niet gevonden. Na ongeveer twintig minuten komen de leerlingen weer op school. De ouders van de leerling klagen erover dat de school niet heeft voorkomen dat hun zoon zonder toestemming van school is weggelopen. Over het voorval wilden de ouders in gesprek met de directeur. Zij hadden geen afspraak en zijn tegen de regels in de school binnen gegaan om met de directeur te praten. Het is niet tot een inhoudelijk gesprek gekomen. De ouders klagen erover dat de school de vader ervan heeft beschuldigd dat hij verbaal agressief zou zijn geweest en de directeur zou hebben bedreigd. Ook klagen zij over het plein- en toegangsverbod dat aan de vader is opgelegd en over de melding bij Veilig Thuis door de school. De ouders melden de kinderen vervolgens ziek. Van deze ziekmelding heeft de directeur een melding gedaan bij de leerplichtambtenaar wegens ongeoorloofd verzuim. De ouders hebben hierover ook een klacht ingediend.
Advies van de Commissie
De klacht over het onvoldoende toezicht tijdens de tussenschoolse opvang, het plein- en toegangsverbod, de melding bij Veilig Thuis en de melding bij de leerplichtambtenaar is gegrond. Voor het overige is de klacht ongegrond.
Toelichting
De school heeft een inspanningsverplichting om incidenten te voorkomen, onder meer door het voeren van een goed veiligheidsbeleid. Een leerling heeft een eigen verantwoordelijkheid om de regels die op de school gelden na te leven. Bij niet-naleving kan een leerling daarop worden aangesproken. Dit doet echter niet af aan de verantwoordelijkheid van de school om voor een veilige onderwijsomgeving zorg te dragen en toezicht te houden op de leerlingen. Het aantal personen dat toezicht hield tijdens de tussenschoolse opvang kan in het algemeen voldoende worden geacht. Hoewel de Commissie begrijpt dat er leerlingen zijn die zullen proberen van het schoolplein af te gaan, had de school hier, gezien de aard van de groep en het specifieke programma voor de groep, rekening mee moeten houden. Zij had beter moeten controleren of alle leerlingen naar buiten waren gegaan en zich op het schoolplein begaven. Daarom oordeelt de Commissie de klacht gegrond.
De Commissie kan niet vaststellen wat er precies is gebeurd en gezegd in het gesprek met de directeur, omdat de verklaringen van partijen hierover uiteenlopen. Daarom is het niet aannemelijk dat de directeur zich onvoldoende professioneel heeft gedragen.
Aan het plein- en toegangsverbod heeft de school eerdere incidenten waarbij de vader zich grensoverschrijdend zou hebben gedragen en zijn gedrag in het gesprek met de directeur ten grondslag gelegd. De vader stelt dat er slechts één keer eerder een incident is geweest waarvoor hij excuses heeft aangeboden. Uit de notities uit het leerlingdossier blijkt niet dat de vader naar aanleiding van dat incident is gewaarschuwd. Verder blijkt niet dat er andere incidenten zijn geweest waarbij de vader zich grensoverschrijdend zou hebben gedragen. De eerdere incidenten kunnen dus niet ten grondslag worden gelegd aan het plein- en toegangsverbod. De school had het verbod dan ook beter moeten onderbouwen. Daarnaast was het goed geweest als de school in de brief waarin het plein- en toegangsverbod werd opgelegd, de ouders had uitgenodigd voor een gesprek.
Voorafgaand aan de melding bij Veilig Thuis heeft de school geen gesprek gevoerd met de ouders om de zorgen die de school had, te bespreken. De Commissie kan zich voorstellen dat de directeur niet nogmaals met een gevoel van onveiligheid in gesprek wilde gaan met de ouders. Dit neemt niet weg dat de school de ouders wel had moeten uitnodigen voor een gesprek. In de uitnodiging had de school kunnen aangeven dat de school in gesprek wilden over de zorgen die zij had en dat zij voornemens was daarvan melding te doen bij Veilig Thuis. Ook had een gesprek met waarborgen kunnen worden omkleed.